على اكبر دهخدا
1249
امثال و حكم ( فارسى )
( بحر معنى چو شود موج سكال * چشمهء حرف بود تنگ مجال . . . ) جامى . نظير : گر بريزى بحر را در كوزهاى * چند گنجد قسمت يك روزهاى . مولوى . كوه با آن عظمت آنطرفش صحرا بود دست بر دامن هركس كه زدم رسوا بود . . . ) نظير : كاسهء آسمان ترك دارد . كوه برپاى چون توان برخاست . پاى من زير كوه آهن بود . . . ) خاقانى . كوه بكوه ميرسد . كوه بكوه هم رسد چون نرسد دلى بدل * غصهء بيدلى نگر هم ز بلاى آسمان . خاقانى . كوه بكوه نرسد آدمى بآدمى رسد . اشاره : باور نكردمى كه رسد سوى كوه كوه * مردم رسد بمردم باور بكردمى كوهى بود تنم كه به دو كوه غم رسيد * من مردمم چرا نرسيدم بمردمى . نوعى خبوشانى . « 1 » كوه بىچاره چه داند گفت چيست زانكه بيچاره ز گفتنها تهى است ليك موسى فهم گفتنها كند كوه عاجز خود چه داند اى سند . مولوى . كوه در سوراخ سوزن كى رود . . . جز مگر آن كوه برك كه شود . ) مولوى . كوهرا با سوزن نتوان سنبيد . تمثل : هرگز نكند بر تو اثر چارهء دشمن * هرگز نشود بر تو روا حيلهء محتال كان چاره چو سنبيدن كوه است بسوزن * وان حيله چو پيمودن آبست بغربال . معزى . كوهرا بالاى كوه ( يا روى كوه ، ميگذارد . نهايت نيرومند و پرقوت است . كوهرا بنوك سوزن از بيخ بركندن آسانانتر است از رزيلت كبر از دل افكندن . ابو هاشم صوفى نقل از بهارستان جامى . كوهرا ديدن و كان را نديدن . بىخبر بودند از سر آن گروه * كوه را ديده نديده كان بكوه . مولوى . كوهرا غرقه كند يك خم زنم منفذى گر باز دارد سوى يم چون به دريا راه شد از جان خم خم با جيحون برآرد اشتلم . مولوى . كوهرا فرهاد كند و لعل را پرويز يافت بردهام صد رنج و شد وصلت نصيب ديگران . . . ) ابو المعالى .
--> ( 1 ) اين قطعه را بنام خاقانى نيز ديدهام .